ТЕМІРТАПШЫЛЫҚ АНЕМИЯНЫҢ АЛДЫН АЛУ (ТТА)

Жарияланған: 09.02.2018


Теміртапшылығының анемиясы (ТТА) - бұл қанның сарысуы мен жалпы ағзада темірдең тапшылығы  бар патологиялық жағдай. Дәрігерлер бұл терминде екіге бөледі: тікелей теміртапшылығы анемиясы және жасырын темір тапшылығы.

Даму себептері.

Теміржеткіліксіздігінің анемиясын тудыратын бірнеше фактор бар: темірдің жоғалуының жоғарылауы – нормада ағзадан темір нәжіспен, зәрімен және эпители жасушаларымен жоғалады. Әйелдерде жоғары жоғалту етеккір, жүктілік, емшек емізумен байланысты, мысалы, жатыр миомасында, геморройда, белсенді өсу кезеңдерінде, жүктілік кезінде, емшек емізу, физикалық белсенділіктің  жоғарлаған кезіндеағзаға бұл ионның қажеттілігі жоғарлайды, азық-түлік тағамымен темір қабылдаудың жетіспеушілігі - жануар тағамынан бас тартқан адамдарда алиментарлы темір тапшылығының белгілері байқалады.

 Темірге ең бай өнімдер –бұзау еті, қоян еті, сиыр еті, балық, жұмыртқа, бауыр. Өсімдік тағамдарының ішінде бұл заттың көп мөлшері соя бұршақтары, бұршақтар, жүгері, кейбір жемістер; ас қорыту жүйесінде темірдің сіңірілуінің нашарлауы асқазан жүйесінде хирургиялық операция жасаған созылмалы қабыну ауруларымен ауыратын адамдарда (ішек колиті, энтеропатия, энтерит) кездеседі (асқазан резекциясы, аш ішек резекциясы) темір иондарын тасымалдауға жауапты жүйеде жұмыс істемеуі қажет жерлерде темір иондарының ағылуына жауапты ферменттер мен белоктардың туа біткен немесе жүре пайда болған жетіспеушілігінде байланысты.


 Белгілері

Осы диагнозға ұшыраған науқастар келесі шағымдарды ұсынады:

  • әлсіздік, шаршау сезімінің жоғарылауы және үнемі сезімі;
  • жұмыс қабілетінінің төмендеуі;
  • бас айналу;
  • ауаның жетіспеушілігі сезімі;
  • жүрек соғу сезімі;
  • талудың дамыту;
  • есте сақтау қабілетінің дамуы;
  • ұйқышылдық;
  • тері және көрінетін шырышты қабаттардың бозғылт түсі;
  • тіндердің ісінуі;
  • қан қысымының төмендеуі;
  • дәм мен иістің бұзылуы;
  • аяқтың бұлшық етінің солуы;
  • құрғақ тері;
  • тырнақтар мен шаштардың сынғыштығы;
  • еріннің бұрыштарындағы жаралар;
  • тілдің қабынуы;
  • зәр шығаруды ұстамау;
  • дене температурасы көтерілуінің көбеюі;
  • тыныс жолдарының вирустық ауруларының дамытуға бейімділігі.

 

Теміртапшылығының анемиясын диагностикалау

  • Теміртапшылығы анемиясымен ауыратын науқастарды тексеру үшін келесі зертханалық және аспаптық әдістер қолданылады:
  • қан сынағы - дәрігерлер темірдегі баланс туралы ақпарат беретін барлық көрсеткіштерді бақылайды;
  • ЭКГ, эхокардиография - миокард дистрофиясының, қуыстардың патологиясы мен жүректің бөлінулерінің белгілерін анықтау;
  • ФЭГДС, ректороманоскопия,колоноскопия - бұл анемияның жоғарғы және төменгі асқорыту трактынан жасырын қан кетуіне жол бермеуге мүмкіндік береді;
  • Жамбас мүшелерінің ультрадыбыстық диагностикасы, гинеколог кеңесі - анемияны тудыруы мүмкін гинекологиялық бұзылуларды анықтау үшін қажет;
  • Ультрадыбыспен бүйрек, қуық, несеп талдауы – бүйрек анемиясының себептерін анықтауға көмектеседі.

Теміртапшылығының анемиясын емдеу

Темір жеткіліксіздігінің анемиясын емдеу аурудың дамуына әкелетін этиологиялық факторды жоюдан басталады. Мысалы, геморрой, асқазан жарасын, жатыр миомасын емдеу қажет болуы мүмкін. Бұдан басқа, қандағы гемоглобин мөлшерін арттыру бойынша шаралар қабылданады:

  • денсаулыққа арналған тамақ - теміртапшылығы анемиясына арналған диета күніне кем дегенде 2 г темірді тұтынуды қамтамасыз етуі керек.Сіңіру жоғарлығына ие қос біліктіет темірі (22% дейін). Сиыр, балық, бауыр, қарақұмық және сұлы, жұмыртқа, алма, бұршақ, үрме бұршақ, какао, шоколад, кесек, мейіз, майшабақ үлесін арттыру ұсынылады.Сүт сияқты кейбір өнімдерде ішекте темір иондарының сіңуін болдырмауға ықпал ететінін есте ұстаған жөн.

 

 

  • дәрілік терапия - құрамында темірі бар темірдің жетіспеушілігін қалпына келтіру үшін құрамында темір иондарының (олар қосбілікті) жоғары құрамы бар арнайы препараттар қолданылады. Науқасқа 100-ден 300 мг-ға дейін микроэлементтер тағайындалуы мүмкін. Барлығы пациенттің патологиялық белгілеріне байланысты. Жақсырақ сіңу үшін, тамақтан кейін 2 сағаттан кем емес уақытта және тамаққа дейін 1 сағаттан кем емес уақытта пайдалану.Аскорбин қышқылы препараттарын бірге қабылдау темір иондарының сіңуін едәуір жақсартады. Қазіргі уақытта ішуге және парентералды қолдануға арналған темір бар препараттар жасалды

Аурудың алдын алу

Теміртапшылығы анемиясын дамытудың негізгі алдын-алу аурудың алдын-алуға бағытталған.Оның негізгі мақсаты - ағзаға жеткілікті темір алуын қамтамасыз ету.Сондықтан, ересек адамға тәулігіне 200 грамм сиыр етін тамаққа пайдалануға кеңес беріледі. Бұл күнделікті темір мөлшерін беретін ет мөлшері.Теміртапшылығының анемиясын алдын-алуға алдын-ала   қан донорларына, жүкті және емшек емізетін әйелдерге, көп мөлшерде және созылмалы етеккір келетін қыздарға, белсенді өсу кезеңінде ер балаларға назар аудару керек. Темір жеткіліксіздігінің анемиясын қайталама алдын алу - аурудың дамуына бейімдейтін факторларды жою. Анемияға ұшыраған науқастарға 6 апта бойы темір бар препараттарды қабылдаудың профилактикалық курстарын қабылдау ұсынылады. Бұдан басқа, жылына кемінде екі рет қан сынауы керек. Теміртапшылығы анемиясын заманауи және сапалы емдеу оның қауіпті салдарын дамытуға жол бермейді.

Азық-түлік объектілерінің санитарлық-гигиеналық қадағалау бөлімі

Баянауыл аудандық ҚДСБ

2008-2018 © Баянауыл ауданы әкімінің ресми интернет-ресурсы