Оқушылардың инфекциялық емес ауруларының алдын алу

Мектепте оқып жатқан кездерде оқушылар белгілі бір жүктемені сезінеді, бұл жүйке және визуалды стресске әкеледі, олар ұзақ уақыт бойы мәжбүрлі түрде бір қалыпта болады, бұл статикалық шиеленісті тудырады.

Жұмыс орнының жарықтандыруы, оқу жиһаздарын және отыру орындарын таңдау, оқу кестесін жасау,  күн тәртібінің гигиеналық талаптарға сай келмеуі, келесідей ауруларды дамытады:

- алыстан нашар көру,

- мүсіннің және  арқа омыртқаның кисаюы,

- жүйке жүйесінің патологиясы, ас қорыту жүйесінің аурулары.

             

Көру органдарының ауруларына ықпал ететін факторлар.

Оқу кабинеттің, үйдегі жұмыс орнының табиғи және жасанды жарықтандыруының жеткіліксіздігі.

  • Жанып кеткен шамдарды уақытылы ауыстырмау.
  • Бір бөлмеде түрлі жарық көздерін пайдалану.
  • Жасанды жарық көзі ретінде қыздыру шамдары пайдаланылатын бөлмелерге компьютерлік техниканы орналастыру.
  • !!! Ең бастысы, гаджеттер (ұялы телефондар) балалардың көруіне әсер етеді және алыстан нашар көруінің дамуына ықпал етеді

 

Алдын алу жолдары

  • Люминесцентті жасанды жарықтандырумен компьютерлік техника, информатика кабинеттері бар жұмыс орындарын қамтамасыз ету

 («Адамға  әсер ететін физикалық факторлар (компьютерлер мен бейнетерминалдар) көздерімен жұмыс істеу жағдайларына қойылатын санитариялық- эпидемиологиялық талаптар» 2015 жылғы 21 қаңтардағы № 38 ҚР ҰЭМ бекіткен санитарлық қағидалардың 29 т.)

  • Жасанды жарықтандыру үшін жұмыс жасайтын кабинеттерде, үйдегі жұмыс орнында жарық диодты, люминесцентті немесе энергияны үнемдейтін шамдарды қолдану («Білім беру объектілеріне қойылатын санитариялық - эпидемиологиялық талаптар» 2017 жылдың 16 тамызындағы № 611 ҚР ДСМ бекіткен санитарлық қағидалардың 42 т.)
  • Бір бөлмеде жасанды жарықтандыру арқылы тек бір ғана шамның түрі қолданылады («Білім беру объектілеріне қойылатын санитариялық - эпидемиологиялық талаптар» 2017 жылдың 16 тамызындағы № 611 ҚР ДСМ бекіткен санитарлық қағидалардың 42 т.)
  • Оқушылардың дұрыс отыруын бақылауды қамтамасыз ету. Табиғи жарық сол жағындағы жұмыс бетіне түсіп тұру керек. Жанған шамдарды уақтылы ауыстыру.
  • Балалардың компьютерде, планшетте, смартфонда отыруын шектеу.

Оқушылардың үйдегі жұмыс орнын ұйымдастыру туралы ата-аналармен түсіндіру жұмыстарын жүргізу!

Тірек-қимыл аппаратының ауруларына ықпал ететін факторлар.

  • Мектепте және үйде оқу жиһаздарын оқушылардың жас ерекшеліктерін ескермей дұрыс таңдамау.
  • Оқушыларды дұрыс отырғызбау.
  • Жүріс-тұрысы аз өмір салты, гаджеттерді шамадан тыс пайдалану.
  • Мектептерде спорт залдардың болмауы.

 Алдын алу шаралары

  • Оқу жиһазын таңдау, мектеп оқушыларының жас ерекшеліктерін ескере отырып және үйдегі оқушылардың жұмыс орнын дұрыс ұйымдастыру. Оқушылардың жиһазын одан әрі жаңарту.
  • Параметрлермен реттелетін жиһазды енгізу.
  • Жабдықталған спорт залдарында дене шынықтыру сабақтарын ұйымдастыру мәселесін шешу.
  • Оқушылардың дұрыс отыруын бақылауды қамтамасыз ету.
  • Мүсіні бұзылған және сколиозы бар балаларды диспансерлеу және сауықтыру бойынша бақылауды қамтамасыз ету.
  • Балалар арасында салауатты өмір салтын насихаттау, мектепте және мектептен тыс ұйымдарда спорттық іс-шараларға қатыстыру.
  • Оқушылардың үйдегі жұмыс орнын ұйымдастыру туралы ата-аналармен түсіндіру жұмыстарын жүргізу.

Үй тапсырмасы

             (астрономиялық сағатта ұсынылған уақыт):

  • 2-3 сыныптарда- 1,5 сағаттан артық емес
  • 4-5 сыныптарда – 2 сағаттан артық емес
  • 6-8 сыныптарда – 2,5 сағаттан артық емес
  • 9-11 сыныптарда – 3 сағаттан артық емес

 

Асқорыту жүйесінің ауруларына ықпал ететін факторлар.

  • Тамақтану тәртібін бұзу: тамақ қабылдау арасындағы қысқалығы және уақытша интервалдары.
  • Негізгі тағамдардың арасында «қосымша» тамақтану немесе олардың орнына келесі тағамдарды пайдалану: әртүрлі фасфудтарды, кондитерлік немесе аспаздық өнімдер (бәліш, бүкше, самса т.б.).
  • Негізгі тамақтануды түскі уақыттан, ұйықтар алдында кешкі уақытқа айыстыру.
  • Ас мәзірінде ақуыз тағамына зиян келтіре көмірсу-майлы компоненттердің басымдылығы; қарапайым (тәттілер) және  күрделі  көмірсулар қатынасын бұзу (тәттілер); өсімдік майына зиян келтіре жануарлар мен өсімдік майлары; жануарлар өнімдеріне зиян келтіре(ет, балық, құс, жұмыртқа, сүзбе, сүт өнімдері) өсімдік (бұршақ тұқымдастар, көкөністер) және жануар нәруызы.
  • Құрамында қант (кондитерлік өнімдер, кола, лимонад тәрізді сусындар), тұз (консервіленген өнімдер), трансмайлар (спредттер, маргарин)  жоғары тағамдарды теріс пайдалану.

Алдын алу жолдары

  • Тамақтану тәртібін сақтау - жиіліктерді күніне 4-6 рет тамақтандыру, олардың аралықтары 3,5-4 сағаттан аспайды.
  • Соңғы тамақтану ұйқыға дейін 2-3 сағат алдында.
  • Ыстық тамақ - күніне кем дегенде 4 рет, оның ішінде 4 сағаттан астам уақыт бойы мектепте болу кезінде.
  • Негізгі тағам (тәуліктік калориясынан 40-45%) түскі асқа, ал кешкі асқа ұйықтарға дейін 2-3 сағат ішінде 20-25% -ға дейін.
  • Ақуыз, майлар мен көміртектердің тамақтану рационында қатынасы 1: 1: 4

 Балалардың тамақтануын ұйымдастыру, салауатты тамақтану әдеттерін қалыптастыру бойынша ата-аналармен түсіндіру жұмыстары. 

«Оқушылардың тамақтану рационына арналған бірыңғай стандарттары».

Қазақстан Республикасының оқушыларының тамақтану рационын бірыңғай стандарттарын енгізудің басты мақсаты - қауіпсіздікті қамтамасыз ету арқылы оқушылардың денсаулығын сақтау және нығайту, Қазақстанның оқу орындарында оқушылардың тамақтандыруын ұйымдастыру бойынша бірыңғай талаптарды белгілеу. Бірыңғай стандарттарға екі апталық емес, апталық таңертеңгілік немесе маусымды мезгілді (жаз - күз, қыста - көктем) ескере отырып, төрт апталық мәзірлер кіреді, бұл екі апталық мәзірге қарағанда пайдаланылатын өнімдердің түрлерін кеңейтуге мүмкіндік береді.

Қанттың пайдасы мен зияны.   

Пайдасы: глюкоза, энергияның негізгі көзі, ағзадағы қанттың бөліну кезеңінде босатылады (ағзаның барлық энергия шығындарының 80% -нан астамы оны бөлу арқылы жабылады).

Зияндылығы: қантты шамадан тыс тұтынылу семіздік, қант диабеті, кариенің дамуымен бірге салмақ көтеруге ықпал етеді.

ДДҰ қант тұтынуды 30-дан 50 граммға дейін (жоғарғы жағысыз 6-8 шай қасық) құрайтын жалпы калориялардың тұтынылуының 5% -на дейін шектеуді ұсынады.

Қантты тұтынуды қанттың жоғары мөлшері бар тағамдарды шектеу арқылы азайтуға болады: тәтті сусындар, тәттілер (тоқаштар, шоколад, мармелад, тәттілер, торттар, балмұздақ).

Тәтті сусындардың зияны туралы.      

 Кока-кола өте танымал, әсіресе жасөспірімдер арасында. 1 л -137,5 грамм, яғни. 27,5 дана қантқа теңестіріледі, бұл ұйқы безі мен қант диабетін дамытуға алып келеді.

САЛЫСТЫРУ: бір үлкен алмада (223 г.)- 23 грамм, үлкен апельсинде (270 г.) -23 грамм, 1 бөлік жүзімде (126 г)- 20 грамм, 1- бананда (140) – 17 грамм және т.б.

 Жемістер денсаулықты нығайту және сақтау үшін пайдалы, алайда жеміс тұтыну мөлшеріне назар аударыңыз.

Транс-майлар.

Транс -майлар - қанықпаған май қышқылының түрі.

  • Табиға таранс-майлар жануарлардан алынатын өнімдерер құрамында болады (мысалы, ірі қара малдың, қой мен ешкінің ет және сүт өнімдері).
  • Жасанды транс-майлар фастфудта, пісірілген нан өнімдерінде (бәліштерде, печеньелерде, тәтті нан және тәтті тоқаштарда), бисквит, қуырылған өнімдер (фри-картобы), попкорн, жұмсақ қатқан нандарда бар.

Зияндылығы: қан холестеринді арттырады және жүрек ауруларының, қант диабеті, семіздік, сүт безі обыры, Альцгеймер ауруы, өт қабына тас байлану және т.б. аурулардың дамуына ықпал етеді.

 

 

2008-2018 © Баянауыл ауданы әкімінің ресми интернет-ресурсы