Генетикалық түрлендірілген объектілерді, тағамдық қоспаларды өндірісте қолдану

ГМА -   табиғи жолымен жете алмайтындай, генетикалық материалдары (ДНК) будандастыру  немесе қайта әрекет ету арқылы  өзгеретін организмдер.

ГМА алудың мақсаты:

- бастапқы материалды-донордың пайдалы қасиеттерін жақсарту

(өсімдіктердің гербицидтерге, жәндіктерге және т.б. тұрақтылығын арттыру);

- белгілі бір ерекшелікті алу, нәтижесінде ағза тұтастық бар жаңа қасиеттер жиынтығына ие болады (плейотроптық әрекет, яғни, күтпеген өзгеріс генетикалық аппараттың «жұмысын» жасушалық метаболизмді бұзу және улы немесе аллергенді қосылыстардың бұрын-соңды кездейсоқ емес синтезі мүмкін);

- эволюцияның күшті тыйымдарының бірі – соңында қалған түрлермен генетикалық ақпарат алмасуына тыйым салу

1994 жылы Америка Құрама Штаттарында сатылған алғашқы генетикалық түрлендірілген тағамдар пектиннің деградациясының баяулауына байланысты сақтау кезінде тұрақты болған қызанақ болды. ГМА-ның бірінші буыны зиянкестер мен пестицидтерге төзімділікке байланысты жоғары өнімділікті қамтамасыз ету үшін құрылған.Келесі буын - өнімнің дәмін, тағамдық құндылығын жақсарту(витаминдер мен микроэлементтердің жоғары құрамы, оңтайлы май қышқылы және амин қышқылының құрамы, климаттық факторларға төзімділік, сақтау мерзімінің ұзаруы).

 Әлемнің көптеген елдерінде ГМА өндіретін өнімдер тіркеуге, тіркеуден кейінгі мониторингке, таңбалауға жатады.

ГМА гигиеналық қауіпсіздігін бағалау:

-осындай өнімдердің қауіпсіздігін бағалау және олардың айналымын реттейтін заңнамалық, нормативтік және әдістемелік базаны құру;

- ГМА-дан алынған тамақ өнімдерін, шикізатты мемлекеттік тіркеуге енгізу («Азық-түлік қауіпсіздігі туралы» Қазақстан Республикасының Заңы, 6, 9-бап);

- санитарлық-эпидемиологиялық қорытындылар шығарумен тамақ өнімдерін санитарлық-эпидемиологиялық сараптау;

- ГМА-дан жасалған  азық-түлік  Реестрін жүргізу;

- ГМА бар өнімдерге кейіннен мониторингі.

Кейінгі мониторинг келесі жағдайларда жүзеге асырылады: шетелден импорттау (кіру нүктелері); әзірлеу және өндіру; өнім өндіру; орау, орау және таңбалау; сақтау және тасымалдау.  Тіркеуден кейінгі мониторинг мыналарды қамтиды: генетикалық түрлендірілген шикізат пен дайын өнімге арналған құжаттарды сараптау, ГМА барын анықтау  үшін зертханалық бақылау; генетикалық түрлендірілген өнімдердің таңбалануын бақылау.

Таңбалауды бақылау. Еуропалық Парламенттің Директивасы және Кеңестің 2004 жылғы сәуірден бастап № 1829/2003  трансгендік тағамдарды таңбалау үшін 0,9% шекті деңгей енгізілді. Олардың көптігі өнімнің генетикалық түрлендірілгенін көрсетеді Халықтың ақпаратын алуы үшін ГМА тамақ өнімдерін таңбалау жүзеге асырылады. Елдерде таңбалауы:

  • АҚШ – ерікті
  • Канада - ерікті
  • Бразилия – провинциясына байланысты
  • Корея – міндетті
  • Норвегия – міндетті
  • Швейцария – міндетті
  • Казахстан – міндетті

ТАҒАМДЫҚ ҚОСПАЛАР -  кез келген зат (немесе бірнеше заттар), өз тамақтану құндылығы бар немесе жоқ,әдетте тамаққа тікелей пайдаланылмайды,өндiрiстiк (өндiрiстiк) процестердi қамтамасыз ету үшiн технологиялық мақсатпен (функциямен) тамақ өнiмдерiн әдейi пайдаланған кезде,тасымалдаудың (тасымалдаудың) және сақтаудың, ол оның өзгеруінің өнімдері немесе өнімдері азық-түлік өнімдерінің құрамдас бөлігіне айналуы немесе әкелуі мүмкін

2012 жылғы 20 шілдеде № 58  Еуразиялық экономикалық комиссия Кеңесінің шешімімен қабылданған ТС 029/2012 «Тағамдық қоспалардың, дәмдеуіштердің және технологиялық қосалқы заттардың қауіпсіздігіне қойылатын талаптар» Техникалық регламентіне сәйкес Кеден одағының бірыңғай кедендік аумағында азық-түлік қоспалары, дәмі мен технологиялық қосалқы құралдары шығарылады, сондай-ақ олардың әсері оларға қатысты қолданылатын Кеден одағының басқа да техникалық регламенттерін қамтиды.

Кеден одағының бірыңғай кеден аумағында айналымда болатын азық-түлік қоспалары, хош иістендіргіштер олардың сақталуын қамтамасыз ететін құжаттарды  (тасымалдау құжаттарын), сондай-ақ өнімдерді сақтау шарттары мен сақтау мерзімін туралы ақпаратпен бірге болуы керек.

Азық-түлік қоспаларын, дәмді заттарды пайдалану қауіпсіздігі үшін келесі талаптар сақталуы керек.

  • Оларды сақтау осы техникалықрегламенттебелгіленгенстандартталғанзаттардыңрұқсатетілгенқұрамына сәйкескелуітиіс;
  • технологияны жетілдіру қажеттілігі туындаған жағдайларда, сондай-ақ азық-түлік өнімдерінің тұтынушылық қасиеттерін жақсарту, олардың өнімдерінің сақталу мерзімін ұзарту қажет болған жағдайларда ғана қолданылуы тиіс, басқаша қол жеткізу мүмкін емес  немесе экономикалық  ақталмайды;
  • қолдану азық-түліктің тұтынушылық қасиеттеріне қатысты тұтынушыны (тұтынушыны) жаңылтпауға тиіс;
  • тамақ өнiмдерiнiң органолептикалық сипаттамаларының нашарлауына әкелмеуге тиiс;
  • технологиялық нәтижеге жету үшін қажетті, ең аз мөлшерде азық-түлік өнімдерін өндіруде пайдаланылуы тиіс;
  • Бүлінгендігін және сапасыздығын, жасандылығын жасыру үшін пайдалануға рұқсат етілмейді

Азық-түлік қоспалары өндірушінің қаптамасында сақталуы керек және жеке бөлмеде пайдалануға дайындалады. Олар жекелеген жабық шкафтарда сақталады.

Кәсіпкерлік субъектілерінің міндеттері Қазақстан Республикасының заңнамасына, жеке және заңды тұлғалардың құқықтары мен заңды мүдделерін сақтауға, Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкес өнеркәсіптік бақылауды жүзеге асыру үшін ҚР заңнамасының талаптарына сәйкес тауарлардың, жұмыстардың, қызмет көрсетудің қауіпсіздігін және сапасын қамтамасыз ету болып табылады.

Негіздеме:

       -ст. Қазақстан Республикасы Кәсіпкерлік Кодексінің 27-бабы, 2015 жылдың 29 қазанынан;

       - Қазақстан Республикасының «Халық денсаулығы және денсаулық сақтау жүйесі туралы» Кодексінің 90-бабы және басқа да нормативтік құқықтық актілер.

 

 Баянауыл ауданы бойынша қоғамдық денсаулық сақтау басқармасы

 

2008-2018 © Баянауыл ауданы әкімінің ресми интернет-ресурсы