Барлық жастағы адамдарды аурулардан алдын алуда, адам өмірінің барлық кезендеріңде вакциналаудың пайдасы жөнінде халықты вакцинациялаудың маңыздылығы туралы

Барлық жастағы адамдарды аурулардан алдын алуда, адам өмірінің барлық кезендеріңде вакциналаудың пайдасы жөнінде  халықты  вакцинациялаудың маңыздылығы туралы, Баянауыл аудандық денсаулық сақтау басқармасы аудан тұрғындарына  2018  жылғы 23- 29 сәуір аралығында  Павлодар облысында «Сізді және сіздің айналаңыздағы адамдарды ағысы ауыр түрде өтетін аурулардан қорғау үшін вакциналар әрекет етуде!» тақырыбында иммундау апталығы өтетіні туралы хабарлайды.

                  

Қазақстандағы вакцинация. Қазақстандағы балаларға арналған вакцинация кестесі

     Ауруды емдеуден алдын алған жеңіл екені баршаға белгілі. Әсіресе ол гепатит, полиомиелит, туберкулез, дифтерия, сіреспе сияқты көптеген ауыр инфекцияларға жатады.Осы аурулардың алдын алу үшін бүкіл әлем бойынша вакцинация жүргізіледі. Қазақстан да ерекшелік емес.Қазақстанда балаларға қандай егу жасалды (вакциналау жоспары)? Балаларға қандай жаста вакцинация жасалады? Перзентханада нәрестелерге қандай егу жасалады? БЦЖ егу , АКДС егу және  т.б.  екпелерді қалай жасау керек (ҚР-да вакцинациялау кестесі)? Баланы вакцинаға қалай дұрыс дайындауға болады? Вакцинаға қандай реакциялардың болуы мүмкін? Вакцинациядан кейін клиникадан үйге оралғаннан кезде ата-аналардың әрекеті қандай болуы керек? Балаларды вакциналау керек пе (вакцинация «үшін» және «қарсы»)? Вакцинациядан бас тартуға болады ма? Жеке вакциналау орталықтарында балаларға арналған егу қанша тұрады? Балаға қай жерде екпе жасатуға болады? Бұл сұрақтар Қазақстандағы барлық ата-аналарға алаңдатады.

          Қазақстандағы «балалық шақ» вакцинациясының күнтізбесі туралы, қазақстандық хаттамаға балаларды вакциналау, туылғаннан бастап ересекке дейін барлық егулер туралы - біздің мақалада.

 

Ұлттық балаларға арналған вакцинация күнтізбесі (Қазақстан)

Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2009 жылғы 30 желтоқсандағы № 2295 қаулысына және 12.02.2013 жылғы өзгерістер мен толықтыруларға сәйкес балаларға профилактикалық вакцинациялар Қазақстан Республикасының Ұлттық Емдеу Күнтізбесіне сәйкес жүргізіледі. Міндетті вакцинациялар бюджеттік қаражат есебінен тегін жүргізіледі.

    Міндетті вакцинациялар (мемлекеттік емханада немесе бала бекітілген жекеменшікте) бюджеттік қаражат есебінен тегін жүргізіледі.

    Осылайша, Қазақстанда емханада балаларға профилактикалық егулер міндетті түрде қамтамасыз етіледі. Олардың тізімі Қазақстан Республикасының шешімімен бекітіледі. Тегін егу:

туберкулезден (БЦЖ),

гепатитке қарсы,

полиомиелит, көкжөтел, дифтерия және сіреспе (АКДС),

түрі гемофиллы жұқпасы b,

сондай-ақ пневмококк инфекциясына қарсы вакцинаны,

қызылша, қызамық және паротит (қызамық).

      Ақылы (сіздің ақшаңызға) балаңыз жеке клиникаларда вакцинацияланатын болады.

      Вакцинация үшін отандық және шетелдік препараттар қолданылады. Жалғыз шарты – дәрі-дәрмектерге сараптама жүргізетін  ұлттық орталығының тіркеуі мен сертификатының болуы. Вакцинацияны тек медициналық мекемелерде ғана жасау ұсынылады, себебі барлық вакциналар арнайы сақтау шарттарын талап етеді.

      Қазақстандағы балаларға арналған Егу күнтізбесінде белгілі бір егу жұмыстарын өткізу үшін белгілі бір кезеңдер бар,  вакцинацияны қабылдау уақыты туралы соңғы шешімді учаскелік  дәрігер-педиатр қабылдайды.Бұл баланың иммундық жүйесінің ерекшеліктеріне байланысты: вакцина енгізілгенде, ағза қажетті антиденелерді әзірлеуге және «вакциналық ауруды» ең қарапайым түрде өткізуге дайын болуы керек.

Кері жағдайда (егер вакцинация мерзімінен ертерек жасалса) бала ағзасында иммунитеттің  қалыптаспауына байланысты, вакцинаға қажетті түрде төтеп бере алмайды.

Вакцина егудін кейінге қалдыру баланы ауруды «жұқтырып алу» тәуекеліне ұшыратады.

Сонымен , балаларға вакцинациялау үшін қандай мерзімде (кесте) ұсынылады?

        Бірінші - перзентханада, өмір сүрудің 1 - 4 күнінде - туберкулезден (БЦЖ) және В гепатитіне қарсы егіледі.

        2 айда балалар гепатитке, полиомиелитке, көкжөтелге, дифтерияға және сіреспеге (АКДС) және гемофилді b типті инфекцияға, сондай-ақ пневмококк инфекциясына қарсы вакциналады.

        3 айда көкжөтел, дифтерия мен сіреспеге (АКДС), полиомиелит және гемофильді b инфекциясына қарсы қайталана жасалады.

       Соңғы бір жасқа дейін - 4 айда - 3-кезеңде гепатитке, полиомиелитке, гемофильді b-жұқпаға және көкжөтелге, дифтерияға және сіреспеге қарсы вакцинация, сондай-ақ пневмококк инфекциясына қарсы екінші вакцинация.

       12-15 айлық кезеңде қызылша, қызамық және паротитке қарсы екпе жүргізу керек, полиомиелит пен пневмококк инфекциясына қарсы вакцинацияны қайталау қажет;

        1,5 жаста  - АКДС, полиомиелит және гемофильды b типті инфекциясының түріне – қайталап егу жүргізу. Мектеп жасындағы балаларды тағы бірнеше егу күтеді:

        6 жаста (1-сыныпта), БЦЖ, қызылша, қызамық және паротит пен АКДС-ке қарсы вакцинация тағы жасалады;

      16 жаста - болашақта әр 10 жыл сайын қайталанатын сіреспе және дифтерияға қарсы вакцинация (AДС-м).

      Егулердің кейбірін толығырақ қарастырайық:

      БЦЖ вакцина, Maнту сынамасы.

     БЦЖ (Bacillus Calmette - Guerin - Бацилла Кальметта — Герена) - туберкулезге қарсы вакцина. Вакцинация екі рет жасалады: өмірдің 1-4 күндерінде  перзентханада және 6 жыста қайта жасалады.

      Вакцинаны дельта тәрізді бұлшық еттеріне тері ішіне енгізеді. Вакцинациядан кейін тәндік келоид тыртығы қалады.

     Вакцинацияға реакция беру:БЦЖ енгізу алаңында 5-10 мм диаметрі бар іріңсіз бөртпе түрінде нақты реакция болады. Жаңа туған нәрестелерде 4-6 аптадан кейін (қайта егуден кейін 1-2 апта) қалыпты реакция пайда болады. Реакцияның кері дамуы 2-3 айға созылады (кейде одан да  көп). Біртіндеп шоғырлану, іріңді бөртпе, диаметрі 1 см-ге дейін іріңсіз бөртпе түрінде локальды реакцияны дамытады, оның үстіне екпе жасаған жерде тыртық пайда болуы керек.

      Реакция орнын, әсіресе нәрестені шомылу кезінде механикалық зақымданудан қорғалуы керек. БЦЖ-ға қоса, жыл сайын 18 жасқа толмаған балаларға туберкулиндік сынақ (Maнту реакциясы) беріледі.

      Есте сақтау керек, бұл Maнту тесті егу емес, бірақ ішкі ағзаның сынау түрі, ол ағзасындағы туберкулездің бар екенін көрсетеді. Иммундық жауапты бағалау 2 күн өткен соң жүргізіледі (бірақ сынақтан кейін бір аптадан кешіктірілмейді).

      Терінің  оң реакциясында (тығыздану 10-15 мм),  қоздырғышпен байланыста болуы мүмкін, бірақ бұл аурудың болуын көрсетпейді. 5 мм кем реакция маңызды емес, 5 мм-ден артық - нақты диагностикалық суретті бермейді.

      АКДС вакцинасы

      АКДС (адсорбирленген  көкжөтөл-дифтерия-сіреспе вакцинасы) - көкжөтел, дифтерия мен сіреспеден біріктірілген егу.

      Бір жасқа дейін  балаларға (2, 3 және 4 айда) және 18 айында  4-ші  вакцинация жасалынады, егуден кейін тұрақты иммунитет қалыптасады:  10 жыл бойы дифтерия мен сіреспеге,  5-7 жылға көкжөтелге қарсы.

      Қазақстандағы АКДС вакцинациясы, дененің қай жеріне жасалады? Вакцина әдетте жамбастың жоғарғы бөлігінде жәнетерінің астына енгізіледі.

      АКДС - бұл оны жасау немесе жасамау туралы, ең көп дау тудыратын егу. Бұл оның жоғары реактогендігінде.

       Ең жиі кездесетін реакциялар - бұл температураның жоғарлауы, ауырсыну, қызару және инъекция аймағында ісіну, тәбеттің төмендеуі, жылау, құсу, диарея. Мұндай реакциялар балалардың 15-25% -ында (балаларды вакциналауға дайындауды ескерместен) байқалады. Жалпы алғанда, жанама әсерлері - қалыптасатын иммунитеттің тиімділігінің белгісі, сондықтан бұл норманың нұсқасы және мұндай реакциялардан қорықпау керек.

Ал жанама әсерлерді азайту үшін аналарға баланы вакциналауға дайындау және вакцинаны енгізгеннен кейін не істеу керектігі туралы білу қажет.

       Вакцинациядан екі күн бұрын, әдетте, аллергияға қарсы препараттар тағайындалады, көбінесе - Фенистил Нью (ішілетін тәтті тамшылар, дозасы нұсқауларға сәйкес).

Вакцинация жасалған күні, емханадан  келгеннен кейін дереу балаға ыстықты түсіретін әсері бар арнайы шамды беріңіз немесе ибупрофен (дозасы дәрілік нұсқаулыққа сәйкес) беріңіз. Температура көтерілгенде, тағы бір шамды, ал түнде немесе ибупрофен препаратын (нұсқаулықтарға сәйкес) қолданыңыз. Дене ыстығын көтерілуін күтпестен, ыстықты түсіретін дәрілерді беріңіз. Антигистаминді дәрілерді беруді жалғастырыңыз.

Келесі 1-2 күнде нәрестенің жағдайын қадағалап, дене қызуын үнемі өлшеңіз. Қажет болған кезде – дене қызуын төмендететін дәрі-дәрмек  беріңіз. Гистаминге қарсы қабылдауды жалғастырыңыз.

        Вакцина тиімділігі үшін антигистаминдер де, ыстықты түсіретін дәрі-дәрмектер  де әсер етпейді. 

      Тәжірибедегі – дәрігерлерден бірнеше кеңес:

  • o егу алдында 3-1 күн ішінде, егу кезінде баланың тамақтануына жаңа тағамдарды немесе қосымша тағамдарды енгізбеңіз;
  • o егер жоспарланған егу алдында бір күн бұрын бала нәжіс болмаса - глицерин шамын немесе тазартқыш клизмасын жасаңыз - іш қату реакцияның пайда болу қаупін арттырады;
  • o егер сіз балаңызға Д дәруменін берсеңіз, вакцинациядан 2-3 күн бұрын беруді тоқтатыңыз және 5 күннен кейіннен бермеңіз;
  • o 37,3 градустан жоғары дене ыстығы болса сұйық дәрілерді қолданыңыз (мысалы, ибупрофен). Температураның көтерілуін күтпестен, ыстықты төмендететін дәрі-дәрмектерді беріңіз;
  • o егер ыстығы көтерілсе, тамақтанудың санын шектеу керек, көп сусындарды (жылы сусын) беру, бөлмедегі температураны (20 ˚C аспайтын) және ылғалдылықты (50-70%) бақылаңыз;
  • o вакцинация ағза үшін сынақ болып табылады, сондықтан баланы суықтан қорғау қажет, ал егер оның үстіне балаға суық тигізіп алсаңыз, онда баланың қиын болады, сондықтан  вакцинациядан кейінгі алғашқы күнде сыртқа шығуға кеңес бермейді;
  • o баланы суықтан қорғаныз, вакцинация дене үшін сынақ болып табылады, ал егер суық ұстап алсаңыз, онда баланың жағдайы қиын болуы мүмкін, сондықтан ол вакцинациядан кейін   алғашқы күнде сыртқа шығуға кеңес бермейді;
  • o егуден кейін 2 күн ішінде шомылдырудан бас тартыңыз.

        Екпеге рұқсатты қалай алуға болады?

        Баланы екпеге жіберу үшін басты шарт-баланың дені сау болу керек.

        АКДС-тің бірінші екпесінің алдында балалар  невропатолог дәрігеріне қаралу керек және невропатолог дәрігердің рұқсатын алу, сонымен қатар жалпы  зәр мен қанның жалпы сынақтарын тапсыру қажет.

         Баланы вакцинациядан бұрын педиатр дәрігерге міндетті түрде тексеріледі. Жалпы клиникалық көрсеткіштер (температура, шағымдардың жоқтығы) ғана емес, сонымен қатар анасының  пікірі қажет - егер бала жақсы ұйықтамаса, қыңырлық көрсетсе, мінез-құлқындағы өзгерістер байқалса, онда егуді кейінге қалдыру дұрысырақ.

         Қосымша сақтандыру жалпы қан сынағы болады (СОЭ және тромбоциттерге ерекше назар аудару керек).

 

      Вакцинациялар: артықшылықтар мен кемшіліктер

      Балаға вакцинация жасау керек пе, әлде жоқ па? Көптеген ата-аналарды соңғы уақытта алаңдаушылық тудыратын мәселе. Бұқаралық ақпарат құралдарында және Интернет желісінде вакцинация қаупі туралы ақпаратты табу мүмкін болады, ал кейбір аналар олардың заңды құқықтарын пайдалана отырып, вакцинациядан бас тартады (вакцинация тек баланың ата-аналарының немесе қамқоршыларының келісімімен жүзеге асырылады).  Бас тарту жазбаша түрде жасалады. Бас тартуды ресімдеуде ата-аналар баланың денсаулығы үшін толық жауапкершілікті өз мойнына алады және медицина қызметкерлеріне ешқандай талап қоймайды деген бар. Ойланыңыз, сіз осыған дайынсыз ба?

       Бала ауырып қалса, зардаптары өте ауыр болуы мүмкін. Бұған қоса, сізге бірқатар елдердің қатарына кіруге тыйым салынуы мүмкін және одан кейін - жұқпалы аурулардың жоғары қаупі бар болса, балаңызды жұмысқа алмауы мүмкін. Сондай-ақ, эпидемия немесе жаппай жұқпалы аурулар қаупі бар болса, егілмеген балаларды мектептен  немесе балабақшадан шектеледі.

      Егу паспорты, амбулаториялық карта, егу мен вакциналарды тіркеу

      Әрбір білім беру мекемесі егу паспортын немесе амбулаторлық картаны талап етуді немесе талап етпеу туралы шешім қабылдауға құқылы. Алайда, осы егу туралы құжаттарды ұсыну міндетті болып табылатын балалар білім беру мекемелерінде (Қазақстандағы көпшілік жерде), амбулаториялық картаның жоқтығына және егу паспортының болмауына байланысты қабылдамау мүмкін.

       Барлық профилактикалық егулер медициналық қызметкердің тіркелуі тиіс және келесі ақпаратты қамтуы тиіс:

  • препаратты енгізу мерзімі,
  • препараттың атауы,
  • серияның нөмірі,
  • доза,
  • бақылау нөмірі,
  • жарамдылық мерзімі,
  • препаратты енгізгендегі реакциясы,
  • өндіруші ел.

Амбулаториялық карталармен немесе егу паспорттарымен қатар, егу туралы деректер келесі құжаттарда болуы мүмкін:

  • балаларда – профилактикалық егу карточкасы (063 / у формасы),
  • балаларды дамыту тарихы (112 / у формасы),
  • баланың медициналық жазбасы (026 / у пішіні),
  • жасөспірім дәрігердің амбулаториялық науқасқа кестелік парақ (025-1 / у формасы)
  • жаңатуған нәрестелерге (перзентханаға) арналған профилактикалық егулер тізілімі - 064-1 /
  • вакцина қозғалысы журналы - 064-2 / у формасы,
  • жаңатуған нәрестенің даму тарихы (097 / у формасы).

 

Вакцинация жеке клиникаларда ақылы

Баланы қайжерде егу керек - ата-аналарды таңдауы.

Сіз балаңыздың тұрғылықты жері бойынша емханаға тегін ектіре аласыз.

Ақылы – балаларға арналған егу қызметтерін ұсынатын кез келген коммерциялық клиниканы таңдаңыз.

Жеке клиникаларды пайдаланатын вакциналар Қазақстан Республикасының дәрілік заттарын сараптау ұлттық орталығының тіркеуі мен сертификатына ие болуы керек және осы вакциналарды сақтауға арналған шарттары болу керек.

 

Баянауыл аудандық ҚДСБ эпидемиологиялық бөлімі

 

 

 

2008-2018 © Баянауыл ауданы әкімінің ресми интернет-ресурсы